بایگانی

بایگانی برای دسته ی ‘ادبیات و کتاب’

روایت شورانگیز یک گزارشگر آزاد

۷ بهمن ۱۳۹۲ ۳۲ دیدگاه

روایت شورانگیز یک گزارشگر آزاد

 

سلام

فرض کنیم که سال ۲۰۰۵ است و شما یک جوان خوش تیپ و ۲۲ ساله هستید، چند روزی بیشتر نیست که از دانشگاه Yale در رشته ریاضیات در مقطع فوق لیسانس فارغ التحصیل شده‌اید، چند ماهی هم هست که چندین و چند پیشنهاد کاری بسیار بسیار جذاب و پردرآمد بخصوص از طرف گروه معظم Goldman Sachs برای شروع به کار داشته اید، خب چه کار میکنید؟

آقای آنجان سوندارام

آقای آنجان سوندارام

تقریباً میشه پاسخ همه دوستان رو با تقریب خوبی حدس زد… ولی قهرمان ما «آنجان سوندارام – Anjan Sundaram» هرچه داشت و نداشت فروخت، یک کوله خوب خرید، وسایل شخصی و یکی دو دوربین و لپتاپش را درون آن گذاشت، به فرودگاه رفت و یک بلیط یک طرفه برای “هرجایی”! در کشور کنگو خرید و راهی سفری شد که فقط با یک کلمه می‌شد آن را توصیف نمود:

دیوانگی

سوندارام متولد هند است و مانند هزاران هموطن دیگرش که استعداد بسیار بالایی دارند، در همان کودکی راهی سرزمین رویاها شد، بسختی درس خواند ولی روح آزاده‌اش را مهار نکرد. سوندارام در حالیکه هنوز تصمیم نهاییش برای انتخاب موقعیت شغلی را نگرفته بود، در یکی از آخرین روزهای فارغ التحصیلی اش برای تسویه حساب نهاییش به دانشگاه برمی‌گردد، صندوقدار رنگین پوست بود، سوندارام (شاید با کمی شیطنت) از وی میپرسد: شما اهل کجایید؟ دخترک میگوید: زئیر (نام قدیم جمهوری کنگو)، سوندارام میگوید چه جالب، بدم نمی‌آید به آنجا بروم. و دخترک بر سرش فریاد میزند: شما بچه سوسول‌های Yale هم آنجا بروید، هیچ‌کاری نمی‌توانید انجام دهید…

آقای آنجان سوندارام

آقای آنجان سوندارام

این جمله تلنگری را بر روح پرشور سوندارام وارد آورد، وی کمی مطالعه کرد و از عمق فاجعه در کنگو و اینکه هیچ روزنامه و خبرگزاری معروفی در آنجا خبرنگار ندارد مطلع شد. وی همان شب تصمیمش را گرفت و در عین مخالفت شدید و تعجب همه و اشک‌های مادرش به صدای دلش گوش کرد و راهی کنگو شد. بدون اینکه کسی منتظرش باشد، بدون آنکه بداند باید به کجا برود، بدون آنکه کسی به وی پولی بدهد، بدون هیچ برنامه ریزی… البته قبل از رفتن با نیویورک تایمز و اسوشیتدپرس تلفنی صحبت کرده بود و آنها به وی گفتند که ما تو را استخدام نمی‌کنیم ولی اگر بصورت یک خبرنگار آزاد و نیمه وقت برای ما خبر یا گزارشی بفرستی، در ازای هر کلمه‌ای که ما چاپ کنیم (و نه هر کلمه ای که تو گزارش کنی) ۵۰ سنت به تو خواهیم پرداخت!!!! یعنی به تعبیری شما جان و آینده‌ات را در یکی از ناامن‌ترین و خطرناکترین نقاط دنیا برای کلمه ای ۵۰ سنت به خطر می‌اندازی حتی بدون بیمه! و تا سالها تنها خبرنگاری (شجاعی) باشی که در آن کشور حضور داری…

و اینچنین حماسه یک فارغ التحصیل ریاضیات Yale در کنگو شروع شد: گزارشها و عکسهای وی از یکی از بزرگترین قتلگاه‌های بشر، از معادن تحت استعمار چین و برده‌داری مدرن، از اربابان جنگ (جنگ سالاران)، از کودکان همیشه گرسنه، از تجاوزهای گروهی (در کنگو ساعتی ۴۸ زن مورد تجاوز قرار می‌گیرند)، از جنگ‌های قبیله‌ای، از جنون و مالیخولیای شرکتهای بزرگ اروپایی و آمریکایی برای یافتن معادن جدید، از دولت بی مسئولیت و البته از مردمی بسیار مهربان، یک تصویر بسیار کامل از کشوری را در برابر مردمان جهان قرار داد که تا قبل از این برای ما فقط یک کشور در مرکز آفریقا و یا عنوان یکی از کتابهای تن تن بود… همین و بس…

حدود یک سال و نیم پیش کتابی فوق‌العاده خواندنی، نفس‌گیر و آموزنده با نام «چرا ملت‌ها افول می‌کنند – Why Nation Fails» منتشر شد. کتابی که در آن نویسندگان «دارن عجم اوغلو – Daron Acemoglu» (اقتصاددان) و «جیمز رابینسون – James A. Robinson» (اقتصاددان و محقق علوم سیاسی) توصیفی علمی و البته با زبانی کاملاً روان و گویا، در باب داستان سقوط و شکوهمندی ملت‌های مختلف نوشته‌اند و به زیبایی هرچه تمام‌تر و با مثال‌هایی بسیار جذاب نشان میدهند چرا کره جنوبی و شمالی تا این اندازه متفاوند و یا مثالهای متعددی از علل تفاوتهای بنیادین ثروتمندی و رفاه آمریکا و کشورهای آمریکای جنوبی گفته می‌شود. پیشنهاد اکید کرده‌ام و میکنم که این کتاب ۴۰۰ صفحه‌ای را بخوانید، گویا همین یکی دو ماه قبل دنیای اقتصاد آن را ترجمه و چاپ کرده است که انشالله امانتدار بوده باشند…

جلد کتاب چرا ملت‌ها افول می‌کنند

در یکی از درخشانترین فرازهای این کتاب از کنگو اسم برده می‌شود: کشوری که رفتار انحصارگرایانه (Extractive) دولت آن موجبات ذلیل شدن و بدبختی و قتل عام سالانه ده‌ها و صدها هزاران تن در درگیری‌های قبیله ای و راهزنی شده است. این یازدهمین کشور بزرگ دنیا (چیزی نزدیک به کل مساحت اروپای غربی!)، یکی از غنی‌ترین منابع زیرزمینی کره زمین را دراختیار دارد: معادن بزرگ سنگ‌ها و فلزات کمیاب از جمله الماس، طلا، نیوبیوم و تانتالیوم، کبالت، جیوه، اورانیوم، مس و …. بخش کوچکی از ثروت بی انتهای این سرزمین است که در سایه بی‌تدبیری، خرافات و استعمار یکی از پایین ترین سطوح زندگی را برای مردمش ایجاد کرده است. در همین چهار سال گذشته ۵ میلیون نفر در عین بی‌خبری رسانه های دنیا در آن کشور کشته شده اند… ۵ میلیون انسان!!!!

آقای سوندارام در طول سالهای گذشته چند جایزه از سوی خبرگذاری‌ها و برخی نهادها دریافت کرده است ولی اصلی ترین دلیل شهرتش کتابی بود که تالیف کرد. آقای سوندارام براساس تجربیات و ماجراهایش کتابی نوشته است تحت عنوان «خبرنگار آزاد: سفر یک گزارشگر به کنگو – Stringer: A Reporter’s Journey in the Congo». کتاب در هرجا که منتشر شده است مورد تحسین و تمجید قرار گرفته است، کتاب در لیست پرفروشهای هندوستان و آمریکا و چندین و چند کشور اروپایی است. ویژگی منحصر به فرد این کتاب روایت دست اول و توصیف بی طرفانه حقیقت تلخ جاری در کنگو است.

کاور کتاب گزارشگر آزاد

در ویدیو زیر مصاحبه چند روز پیش سوندارام با برنامه دیلی شو را درباره این کتاب ببینید:

کتاب را هنوز نخوانده‌ام ولی نقدهای مثبت و تحسین‌های فراوان باعث شده است که حیفم بیاید آن را به دوستان معرفی نکنم، حقیقتاً درک انسان‌هایی نظیر سوندارام بسیار سخت و دشوار است. اراده‌ای آهنین و روحی پرشور که برخلاف دیگران سعی نمی‌کند در برابر نابودی روح بشر ساکت باشد و تصمیم میگیرد با تنها روشی که در توانش است توجه افکار عمومی جهان را به کنگو بازگرداند.

واقعیت این است که برخی اوقات ما براحتی خبری میخوانیم که در سوریه چنین شده است، یا در فلان کشور آفریقایی فلان اتفاق افتاده است، ولی خیلی بعید است یادمان بیاید روح‌های پرشوری هستند که نه به عشق شهرت و شهوت پول، بلکه فقط برای خبررسانی جانشان را در دست گرفته‌اند و دنیا را از دنیا آگاه می‌کنند. همین چند روز پیش خواندم که در طول جنگهای داخلی سوریه نزدیک به ۱۲۵ خبرنگار و فیلمبردار و … کشته شده‌اند.

در پایان اینکه از این پست می‌شود کلی نکته اخلاقی و حرفه‌ای و انسانی استخراج و برداشت کرد، و نمیدانم چندین و چند پیام اخلاقی و عرفانی گفت. ولی برای من بزرگترین نکته اش همان تصمیم و اراده سوندارام برای گوش فرا دادن به ندای دلش بود، حقیقت این است که عمر، زمان و فرصت برای انسان خیلی کوتاه است (بخصوص برای ما که در تهران زندگی میکنیم!!)، خیلی حیف است که آن را برای آرزوهای دیگران تلف کنیم…

decorative-lines-3

شاد و پیروز و سربلند باشید

مسعود زمانی

۶ بهمن ۱۳۹۲

decorative-lines-2a

پینوشت: موقع نوشتن این مطلب بدون توقف در حال گوش دادن به آلبوم W.E از Abel Korzeniowski بودم. این آلبوم را از اینجا می‌توانید بخرید. یکی از تراک‌های این آلبوم را نیز میتوانید از لینک زیر دانلود کنید.

Download-Logo

decorative-lines-2

منابع:

۱ – برنامه دیلی شو – ۲۳ ژانویه ۲۰۱۴

۲- The National

۳- http://www.anjansundaram.com

–***–

«اگر از طریق فید (خوراک) من این نوشته را مطالعه می‌کنید، برای دسترسی مستقیم از این لینک استفاده کنید»

–***–

هایکوکتاب‌های یک مسعود

۲۷ آذر ۱۳۹۲ ۱۴ دیدگاه

هایکوکتاب‌های یک مسعود

سلام

با توجه به مطالبی که نیما و دکتر مجیدی نوشتند و آشنایی با این سایت خلاقانه، خیلی خیلی از ایده هایکوکتاب خوشم اومد و من هم تصمیم گرفتم که هایکوکتاب‌های خودم رو تو سایت بزارم، امیدوارم خوشتون بیاد:

decorative-lines-3

سلاخ‌خانه شماره‌ی پنج،

                و نیچه گریه کرد،

                                زندگی اینجوری است.

decorative-lines-3

چند تا لیس،

                کار از کار گذشت،

                                زندگی سراسر حل مسئله است.

decorative-lines-3

هدیه پرواز،

                مثنوی معنوی،

                                راهنمای جان‌های متعالی.

decorative-lines-3

عشقهای خنده‌دار،

                صد سال تنهایی،

                                زندگی در پیش رو.

decorative-lines-3

سمفونی مردگان،

                فرهنگ ایرانی،

                                در تیررس حادثه.

decorative-lines-3

قاتلان بدون چهره،

                خانه سیاه،

                                چراغ‌ها را من خاموش میکنم.

decorative-lines-3decorative-lines-2a

تکمیلی: این دو تا هایکوکتاب را هم از دست ندهید:

 

هایکوکتاب‌های کوتاه و بلند من – آوای ستاره دوردست

هایکوکتاب صندوقک

decorative-lines-2

پیروز و سربلند باشید

مسعود زمانی

۲۷ آذر ۱۳۹۲

–***–

«اگر از طریق فید (خوراک) من این نوشته را مطالعه می‌کنید، برای دسترسی مستقیم از این لینک استفاده کنید»

–***–

روایت غریب کتاب “اس – S”

۳ آذر ۱۳۹۲ ۲۰ دیدگاه

روایت غریب کتاب “اِس – S”

سلام

همه چیز از ۱۹ آگوست امسال شروع شد، استودیو Bad Robot یک پیش نمایش ویدیویی در صفحه یوتیوب خودش قرار داد (از اینجا هم میتونید با حجم ۵ مگابایت دانلودش کنید) با عنوان «بیگانه – Stranger» که داخلش بظاهر نوید یه سریال یا فیلم جذاب دیگه ساخته یکی از سوپراستارهای دنیای کارگردانی امروز یعنی آقای «جی.جی. آبرامزJ.J.Abrams» و فرد دیگری به نام «داگ دورست – Doug Dorst» میداد که نوید بخش یک تریلر هیجان انگیز و جذاب برای هواداران آبرامز بود… کلی ملت نظر دادند که این مثلاً دنباله یا پیش درآمد Cloverfield یا StarTrek و یا Star Wars باشه که هرچی هم زور میزدن حرفی از آبرامز و بقیه نمیتونستن بیرون بکشن، تا این که دو هفته پیش تمام پیش بینی ها اشتباه از آب دراومد…

آبرامز همیشه مخاطب رو غافلگیر میکنه، چه تو ساخت چند تا از ماندگارترین سریالهای تاریخ نظیر Lost یا Alias  یا Person of Interest و البته Fringe و Revolution باشه و چه تو ساخت فیلمهای متفاوتی نظیر Cloverfield و یا دو فیلم اخیر StarTrek باشه… بنظر میاد آبرامز علاقه عجیبی به نوعی خاصی از داستان داره که نوع روایت غیرخطی اون فقط و فقط مخصوص ذهنهای بسیار آماده و چند بعدی است که ویژگی اصلی نسل امروزی است، دنیای اینترنت، دهکده جهانی، شبکه های اجتماعی بتدریج در حال شکل دادن به نوعی جدیدی از لایف استایل و البته ساختار تفکری در میان انسانها هستند که باعث میشه ذهنها وقتی فقط روی یک موضوع تمرکز میکنه زود خسته بشه و دوست داشته باشه سریع شاخه و موضوع دیگه ای برای سرگرمی و درگیری ذهنی پیدا کنه… مخاطب امروز در حالیکه داره تلویزیون میبینه در حال خوندن و فرستادن توییت هاش هست و نیم نگاهی به لایکها و کامنتهای فیسبوکش داره و نظایر آن. این که این مسئله خوبه یا بد و یا اثرات دراز مدتش روی اخلاقیات و اجتماع چی میشه رو خب متخصصان باید بگن، ولی چیزی که هست نسل امروزی دیگه از ساختارهای روایی معمولی و قابل پیش بینی در مدیومهای مختلف (فیلم، سریال، کتاب، تئاتر و حتی موسیقی!) استقبال نمیکنه، همین باعث شده که در مدیوم سینما موج جدید کارگردانان حتی توی آثاری که سابق بر این صرفاً وجه سرگرم کنندگی داشتند چنین رویکرد نوینی در روایت و پرداخت را در داستان خودشون اعمال کنند که منجر به شاهکارهایی نظیر سه گانه بتمن و «تلقین – Inception» کریستوفر نولان، یا در مقیاسهای دیگه فیلمهای کارگردان مورد علاقه من «دارن آرونوفسکیDarren Aronofsky» بشه که همه از چنین ویژگی بهره می‌برند.

جی.جی. آبرامز

جی.جی. آبرامز

حالا آقای آبرامز اومده این موج رو بشکل کاملاً نوینی وارد حوزه ادبیات و کتاب کرده… داستان از این قراره که اون پیش نمایشی که در بالا بهش اشاره شد، در واقع اولین گام برای تبلیغ کتاب جدید آقای آبرامز به نام “S” بوده… اینکه چرا آبرامز ایندفعه مدیوم کتاب رو برای روایت انتخاب کرده رو در ادامه توضیح میدم ولی یه مقدار میخوام راجع به خود کتاب بیشتر بحث کنم:

کتاب اس - S

کتاب اس – S

اولین و مهمترین نکته در باره کتاب اینه که کتاب S یک کتاب معمولی نیست… کتاب S البته در ظاهر یک کتاب معمولی هست که علائم و ساختار روی جلدش نشون میده مال یکی از کتابخانه‌های عمومی هستش، کتاب داخل یک جلد محافظ قرار گرفته و وقتی کتاب رو خارج میکنی مشاهده میکنید که کتابی با عنوان «کشتی تسئوس – Ship of Theseus» است که در سال ۱۹۴۹ توسط V. M. Straka نوشته شده که البته واضحه که نویسنده خود آبرامز و Dorst بودند و اون اسم نویسنده و کتاب مستعاره…

صفحه اول کتاب S

صفحه اول کتاب S

کتاب هرچند قدیمی بنظر میاد ولی خب وضعیت بدی هم نداره… خود کتاب حاوی یک داستان مرموز با تم توطئه‌های پیچیده و تودرتو، نقشه های قتل و سفرهای عجیب هست… چیزی که کتاب رو خاص میکنه حاشیه نویسی های عجیب اون هست که بعضی جاها با مداد و در برخی دیگر با روان نویس قرمز ، آبی، بنفش و سبز نوشته شدند… پس از چند صفحه بتدریج متوجه میشویم که این حاشیه نویسی ها که بوضوح با دو خط متفاوت است در واقع متعلق به دو خواننده ناشناس این کتاب هست که به تناوب کتاب را از کتابخانه امانت گرفته و نظر و بعضاً نقد و گاهی حرفهای دل خودشونو توی اون نوشتن و یجورایی دارن با هم چت میکنند، بعد از مدتی ما متوجه میشیم که در آن واحد در حال خواندن سه داستان مجزا هستیم… سه داستان بظاهر بی ربط که در ادامه نشانه‌های رمانتیک و در عین حال مرموزی این سه داستان رو به هم وصل میکنه،… این دو خواننده بعضاً برای همدیگه چیزهایی هم داخل کتاب گذاشتن که عبارتند از: چند نامه و یادداشت دستنویس، یک بریده از روزنامه داخلی یک کالج، یک کپی از یک تلگراف، صفحات فتوکپی شده کتاب، چند کارت پستال، یک عکس قدیمی، یک نقشه که روی دستمال کافی شاپ کشیده شده، یک Decoder Ring

اقلام مرموز داخل کتاب S

اقلام مرموز داخل کتاب S

آبرامز گفته همیشه دوست داشته فراتر از دنیای دیجیتال که توش داشت سلطنت میکرد یک اثر آنالوگ! هم خلق کنه و بتونه از کتاب به معنای واقعی تقدیر کنه… خودش میگه که اینکار براش خیلی رمانتیک محسوب میشده… اون با علم بر اینکه ناشران و خوانندگان ممکنه بعد از اینکار اون رو یک دیوانه بدونند اینکار رو شروع کرد… اون سال ۲۰۱۱ ایده و چارچوب این کتاب رو (به گفته خودش!) در اختیار Doug Dorst میزاره و اون هم نگارشش رو شروع میکنه و اینکار دو سال طول میکشه… آبرامز میگه ایده این کتاب ده سال پیش اومد به سراغش وقتی که تو فرودگاه لس آنجلس کتابی از Robert Ludlum روی صندلیش پیدا میکنه که فردی روش نوشته بود: “لطفاً بخوانش، برش دار، مجدداً بخوانش، و برای فرد بعدی بگذارش…” همون موقع این ایده به نظرش میرسه که چی میشد به جای اینکه بعد از مطالعه صرفاً کتاب رو در جایی برای مطالعه نفر بعدی بگذاری، داخلش نظراتت هم بنویسی و یکجور گفتگوی نوشتاری هم بین افرادی که کتاب رو میخونن شکل بگیره…

داگ دورست و جی.جی.آبرامز

داگ دورست و جی.جی.آبرامز

آبرامز میگه: کتاب پر از معما هست، چیزی که من خیلی دوستش داره، بعضی معماها ساده هستند و بعضی پیچیده، ولی نکته اینه که من نخواستم که یک کتاب معما خلق کنم، این یک تجربه جدید برای خواننده و مخاطب امروزی هستش…

من البته یادمه که جی کی رولینگ (نویسنده موفق و توانمند سری هری پاتر) تو کتاب « Fantastic Beasts and Where to Find Them» توی بعضی صفحات حاشیه نویسی های کاراکتر هری پاتر و رون و هرماینی رو هم آورده بود که البته خیلی استاتیک بودند و پویایی لازم برای یک داستان جدید را نداشتند… من کتاب مشابه با این تکنیک تو خاطرم نمیاد و ندیدم که کسی هم بهش اشاره کنه، بنابراین با اطمینان نسبی میشه گفت که تجربه این روایی کتاب اولین در نوع خودش هستش… البته یادمون نره که کتاب همیشه ماندگار جین وبستر «بابا لنگ دراز» هم بنوعی فقط شامل نامه‌نگاری‌های جودی و بابالنگ دراز هست که البته نمیشه این کتاب رو نوشته اثرگذاری روی کتاب S دونست.

نمایی از داخل کتاب S

نمایی از داخل کتاب S

کتاب با قیمت ۳۵ دلار از اول نوامبر در آمریکا منتشر شده (لینک خرید از آمازون) و بتدریج قراره در آسیا و اروپا هم منتشر بشه… چیزی که مهمه فارغ از اینکه کتاب S کتاب خوبی باشه یا جذاب باشه یا حتی آشغال باشه، ما شاهد تولد نوع جدیدی از روایتگری متناسب با نسل امروز هستیم… من خودم هیچوقت نخواستم و نمیتونم لذت خوندن کتاب رو با هیچ چیز دیگه ای (حتی موسیقی) عوض کنم، ولی تو چند سال اخیر بجز کتاب ۱Q84 از موراکامی و یا کتابهای پل استر بخصوص سه گانه نیویورکی، نتونستم کتابی رو پیدا کنم که حس لذت از کندوکاو درون ماجراهای بظاهر ساده رو بهم منتقل کنه، یعنی یجوری منِ خواننده رو درگیر داستان کنه و بزاره من روایت خودم رو تو داستان پیاده کنم… البته این نظر شخصی منه، ولی خط روایی خیلی از داستانهایی که میخونم برام مشخصه و میتونم حدس بزنم نویسنده تحت تاثیر کدوم اثر ادبی بزرگه و سرنوشت کاراکترها چی میشه، این باعث میشه که غنای ادبی فوق العاده برخی از اونها تحت تاثیر همین فقر روایی نامتناسب با لایف استایل نوین قرار بگیره و اثرگذاریش رو کم کنه… لازم به توضیحه که این نظر شخصیم هست و قابل تعمیم به همه کتابها و نویسنده ها نیست…

نمایی از کتاب S

نمایی از کتاب S

در هر شکل با توجه به اینکه کتاب S فقط در فرم فیزیکی (Hard Cover) قراره عرضه بشه (ای-بوکش هم اگر بود بنظر من مسخره میشد) و اینکه ناشران وطنی ما هم ته ته خلاقیتشون بستن نخ گونی به جلد کتابهاست و بعیده فرم معقولی از کتاب در داخل ترجمه بشه، از همه عزیزان و دوستان خارج از کشور خواهشمندم اگر این کتاب رو دیدید بخرید و ازش لذت ببرید، اگر هم تونستید یکی برای من هم بخرید و من با خوشحالی تا دو برابر هزینه‌اش رو خدمتتون تقدیم میکنم… اگر هم دوست داشتید هدیه هم بدید اوکی هست… البته سایتهای داخلی هستند که برامون از آمازون خرید میکنند ولی نمیدونم چرا دست و دلم نمیره ازشون خرید کنم… اگه کسی تجربه موفقی داره خوشحال میشم با من و بقیه به اشتراک بگذاره…

منابع:

۱- The Colbert Report

۲- نیویورک تایمز

۳- هافتینگتون پست

پیروز و سربلند باشید

مسعود زمانی

۲ آذر ۱۳۹۲

–***–

«اگر از طریق فید (خوراک) من این نوشته را مطالعه می‌کنید، برای دسترسی مستقیم از این لینک استفاده کنید»

–***–